Có lần một nhóm khách quen nhờ bên mình lên lịch trình phượt xuyên nhiều tỉnh trong đúng năm ngày nghỉ lễ. Ai cũng háo hức, chỉ mỗi tội lịch đi dày đến mức ngày thứ ba cả đoàn đã đuối. Chúng tôi ngồi tính lại từ đầu, và những gì rút ra sau đó chính là nội dung bài này.
Nhiều năm dẫn đoàn phượt xuyên nhiều tỉnh, chúng tôi nhận ra một điều đơn giản. Người mới đi hay tính theo quãng đường trên bản đồ, chứ ít khi tính theo sức người. Bài viết này là cách tụi mình vẫn làm để lịch trình vừa đủ trải nghiệm, vừa không đuối sức giữa đường.
Phượt Xuyên Nhiều Tỉnh Đòi Hỏi Lịch Trình Được Tính Toán Kỹ Lưỡng
Đi phượt gần, trong một tỉnh, lỡ mệt thì tấp vào lề nghỉ mươi phút là ổn. Nhưng phượt xuyên nhiều tỉnh thì khác hẳn. Mỗi ngày phải gối đầu quãng đường dài, qua nhiều địa hình, cơ thể không có nhiều cơ hội hồi sức như ở nhà.
Sai lầm phổ biến nhất bên mình thấy là lên lịch quá dày. Nhiều người muốn đi được nhiều tỉnh nhất trong số ngày ít ỏi, nên nhồi hai ba điểm đến vào một ngày. Nghe thì hợp lý, nhưng cơ thể không tính theo kilomet, mà tính theo giờ ngồi xe và giờ ngủ đủ.
Khi thiếu ngủ, phản xạ tay lái chậm đi rõ rệt, có thể chậm tới nửa giây so với bình thường. Nửa giây đó, ở tốc độ 50km/h, là quãng đường gần bảy mét xe đã trôi trước khi người lái kịp phanh. Đây là lý do phần lớn tai nạn phượt đường dài xảy ra vào buổi chiều muộn. Lúc đó cơ thể đã mệt, mà đoàn vẫn cố chạy nốt chặng cuối.
Có lần đội ngũ bên mình dẫn một đoàn tám xe từ Hà Giang xuống Cao Bằng. Lịch tính dư hẳn một tiếng buổi trưa cho tất cả cùng nghỉ. Từ chuyến đó, cả đoàn về điểm dừng đúng giờ, không ai phải chạy vội lúc trời nhá nhem. Bài học này bên mình áp dụng cho mọi lịch trình sau này.
Cách Tính Thời Gian Nghỉ Hợp Lý Giữa Các Chặng
Chặng, hiểu đơn giản, là đoạn đường giữa hai điểm dừng nghỉ. Muốn tính đúng thời gian nghỉ, trước hết phải hiểu rõ cách ước lượng từng chặng, rồi mới quyết định nghỉ bao lâu là đủ.
Ước Lượng Quãng Đường Từng Chặng Trước Khi Đi
Quãng đường mỗi chặng nên tính dựa trên tốc độ di chuyển an toàn, không phải tốc độ tối đa xe chạy được. Với đường đèo, tốc độ trung bình an toàn thường chỉ 25-30km/h, kể cả những khúc cua thoáng vẫn phải giữ ga vừa phải.
Với quốc lộ bằng phẳng, có thể tính 40-45km/h, đã trừ hao thời gian dừng đèn đỏ và qua khu dân cư. Đây là con số bên mình đúc kết từ thực tế, không phải trên biển báo.
Một lỗi hay gặp là lấy luôn thời gian trên Google Maps làm chuẩn để lên lịch. Con số đó là thời gian chạy lý tưởng, không tính giờ nghỉ hay giờ kẹt xe qua thị trấn. Bên mình thường cộng thêm 30-40% vào thời gian Maps đưa ra để ra con số thực tế hơn. Một số bạn trẻ hiện dùng thêm ứng dụng lên lịch trình tự động để ước lượng nhanh các mốc này.
Nguyên lý khá giống cách các công cụ tự động hoá quy trình cho doanh nghiệp đang tối ưu thời gian vận hành. Công cụ chỉ hỗ trợ tính toán, quyết định nghỉ bao lâu vẫn nên dựa vào cảm nhận thật của cơ thể trên đường.
Dành Đủ Thời Gian Để Cơ Thể Hồi Phục
Sau khi có quãng đường mỗi chặng, chia cho tốc độ trung bình sẽ ra thời gian chạy thuần. Nguyên tắc bên mình hay áp dụng là cứ chạy khoảng 90 phút thì dừng nghỉ 15-20 phút, bất kể còn khỏe hay không.
Nghỉ đúng nghĩa là xuống xe, đi lại, uống nước, để máu lưu thông bình thường trở lại. Đừng chỉ dừng chụp ảnh vội rồi phóng xe đi tiếp, vì cơ thể chưa kịp hồi sức.
Buổi trưa là mốc quan trọng nhất, nên dành hẳn 60-90 phút, không rút ngắn dù đang vội. Đây là lúc cơ thể cần nạp năng lượng, mắt cũng cần nghỉ khỏi ánh nắng gắt nhất trong ngày. Nắng gắt buổi trưa dễ gây mỏi mắt, làm giảm khả năng quan sát vào buổi chiều.
Lưu Ý Khi Lên Lịch Trình Xuyên Nhiều Tỉnh
Lịch trình tính đúng trên giấy vẫn có thể vỡ ngoài thực tế, vì đường xa luôn có chuyện phát sinh. Hai điều dưới đây là thứ bên mình luôn nhắc khách trước mỗi chuyến dài ngày.
Luôn Chừa Thời Gian Cho Chuyện Phát Sinh
Bên mình luôn dặn khách để dư ít nhất 20% tổng thời gian di chuyển cho các tình huống ngoài kế hoạch, chẳng hạn như:
- Mưa bất chợt trên đèo, buộc cả đoàn phải dừng chờ tạnh
- Xe gặp sự cố lốp hoặc dây curoa giữa đường
- Cả đoàn dừng lâu hơn dự tính ở một điểm quá đẹp
Không có khoảng dư, lịch trình sau đó sẽ dồn toa. Đây chính là lúc mọi người bắt đầu chạy ẩu để bù giờ.
Trước mỗi chuyến dài ngày, đội ngũ bên mình luôn kiểm tra săm lốp, phanh, đèn, và mang theo bộ dụng cụ sửa xe. Với người chưa quen chọn đồ, có thể tham khảo cách chọn thiết bị và phụ kiện phù hợp khi đi phượt. Việc này giúp tránh mang thiếu hoặc mang thừa đồ không cần thiết.
Một bộ vá xe mini với bơm tay, giá chỉ vài trăm nghìn, từng cứu không ít đoàn khỏi cảnh dắt xe nhiều cây số. Vật dụng nhỏ nhưng nhiều lúc lại quyết định cả chuyến đi có về đúng giờ hay không.
Đừng Chạy Đua Với Đồng Hồ, Hãy Cân Đối Với Trải Nghiệm
Tốc độ di chuyển nhanh không đồng nghĩa với chuyến đi trọn vẹn. Ngắm cảnh, ăn đặc sản, trò chuyện với người bản địa mới là phần đọng lại lâu nhất sau chuyến đi. Lịch trình quá gấp sẽ cắt hết những khoảnh khắc đó, chỉ còn lại cảm giác đã đi qua.
Với đoàn tổ chức theo nhóm lớn hoặc dịch vụ dẫn tour, việc nhận đặt chỗ trước chuyến đi cũng quan trọng không kém. Một số đơn vị bên mình từng hỗ trợ đã chuyển sang dùng dịch vụ thiết kế website bán hàng. Khách đặt lịch và thanh toán ngay trên một trang, không cần nhắn tin qua lại nhiều lần.
Đồ dùng cá nhân hay phụ kiện thay thế, chúng tôi luôn chuẩn bị dư một phần trước ngày khởi hành. Món hàng khó tìm ở tỉnh lẻ, nên đặt trước qua kênh uy tín. Cách đặt hàng qua trung gian uy tín trên các sàn thương mại điện tử thường tiện hơn so với tìm mua gấp dọc đường.
Chuyến Phượt Trọn Vẹn Bắt Đầu Từ Một Lịch Trình Được Tính Đúng
Sau nhiều chuyến dẫn đoàn, bên mình rút ra một điều đơn giản. Lịch trình tốt không phải lịch trình đi được nhiều nhất. Đó là lịch trình giúp cả đoàn về đến nơi an toàn. Ai cũng còn đủ sức kể lại chuyến đi bằng nụ cười, chứ không phải bằng cơn mệt rã rời.
Thời gian nghỉ giữa các chặng giữ cho cả hành trình còn nguyên vẹn đến cuối cùng. Đó chưa bao giờ là khoảng chết nên cắt bớt cho kịp lịch. Nếu đang lên kế hoạch cho một chuyến xuyên nhiều tỉnh sắp tới, hãy thử bắt đầu bằng cách tính ngược.
Ấn định giờ nghỉ trưa và giờ về điểm dừng mỗi ngày trước, sau đó mới lắp các chặng di chuyển vào giữa. Cách làm ngược này, theo kinh nghiệm bên mình, cho ra lịch trình dễ thở hơn nhiều so với tính xuôi từ điểm xuất phát. Chuyến đi vì vậy cũng nhẹ nhàng hơn hẳn, cho cả người cầm lái lẫn người ngồi sau.
